Zwarte luis natuurlijk bestrijden in de tuin
Je kunt er op wachten dat in het voorjaar en de vroege zomer (mei tot juli) de plaag van de zwarte luis (Aphis fabae) uitbreekt in de tuin. Een andere naam voor de zwarte luis is bonenluis. Tuinbonen zijn vaak de favoriet en de eerste planten waar zwarte luis verschijnt. De zwarte luis kan ook donkerbruin zijn. Ze gaan vaak in groepjes op jonge scheuten en knoppen zitten of houden zich schuil aan de onderkant van de bladeren van de plant.
Wat je over de zwarte luis moet weten
Op welke planten zitten zwarte luizen bij voorkeur?
De zwart luis of zwarte bladluis is niet erg kieskeurig. Je kunt ze op bijna elke plant aantreffen die niet sterk ruikt of dorens heeft. Het meest tref je ze aan op:
- Bonen (vandaar de naam bonenluis)
- Rozen
- Fruitbomen
- Sierplanten
- Moestuinplanten is de breedste zin van het woord
Wat doen zwarte luizen met je mooie planten?
Zwarte luizen of bonenluizen zuigen sap uit planten, met als gevolg dat het blad gaat krullen en vervormd raakt. Dit kan bijvoorbeeld tot uiting komen door bulten in het blad, zoals vaak bij bessenstruiken. Het gevolg is dat de groei van je plant ernstige vertraging oploopt en zo verzwakt raakt. Zeker in het voorjaar is dit schadelijk, omdat de knoppen van de plant hierdoor (dreigen) af te sterven.:
Daarnaast scheiden ze een kleverige substantie uit wat we honingdauw noemen. Dat klinkt smakelijk en dat is het ook. Maar de mens is niet de enige zoete kauw die de tuin bezoekt. Dit trekt namelijk mieren aan. Helaas blijven ook schimmels die rondvliegen aan de honingdauw plakken, waardoor de schimmels zich gaan uitbreiden op je plant en zwarte roetdauw ontstaat, wat het einde van je planten kan betekenen.
🐜 Waarom zie je vaak mieren als je zwarte luis heb?
Ik had al verteld dat de mieren op de honingdauw afkomen. Maar deze mieren willen meer van deze zoetigheid en wachten niet tot de luizen het weer uitscheiden. Daarom gaan de mieren de zwarte bladluizen “melken” om honingdauw aan hun te ontrekken. Dit verjaagd of dood de luis niet, maar zorgt er juist voor dat de natuurlijke vijanden, zoals het lieve heersbeestje niet meer in de buurt durft te komen. Hierdoor wordt de luizenplaag alleen maar erger en erger.
Dramatische voortplanting van de zwarte luis
De zwarte bladluis legt geen eitjes, maar baart in een rap tempo zijn jongen. 6 dagen na zijn geboorte is ze al in staat om zich voort te planten. Even als beeldvorming stel je heb 1 zwarte luis op een plant, dan is dit het resultaat in een maand:
- 1 luis krijgt na 6 dagen jongen
- Gemiddeld 5–10 jongen per keer
- Die jongen kunnen zelf ook weer na 6 dagen voortplanten
We nemen een middenwaarde: 8 jongen per luis per 6 dagen
Een maand ≈ 30 dagen → 5 voortplantingsrondes
Dan krijg je ongeveer: 1 → 8 → 64 → 512 → 4096 → 32.768 luizen
Zwarte bladluis bestrijden op natuurlijke wijze
A. Spoel de luizen van je planten met water
De eerste stap is het simpelste. Dit werkt vooral als je de eerste luizen op je planten zie. Spuit de luizen met water van de plant af. Nu is dat op onze tuin lastig, omdat je geen tuinslang kunt gebruiken, maar gebruik dat een plantenspuit en draai de kop net zo lang tot je een harde straal krijgt. Herhaal dit een paar dagen achter elkaar. Je zult namelijk de eerste dagen nog niet heel veel resultaat zien, omdat ze de achtergebleven luizen zich ook voortplanten.
B. Doe de zwarte luizen in een geurende badje groene zeep
Deze oplossing is een van de oudste huis-tuin-en-keuken-oplossingen. Meng een liter water met een eetlepel groene zeep. Heb je dat niet in huis, dan vervang de groene zeep door spiritus. Spuit het mengsel op de aangetaste delen. Let er op dat je ook echt onder de bladeren spuit. Door de groene zeep blijft het mengsel aan het blad kleven, waardoor de zwarte luis stikt.
C. Gebruik de natuurlijke vijanden van de zwarte luis
De beste en langdurige oplossing tegen zwarte luis is het inzetten van de natuurlijke vijanden van de bonenluis. Gebruik hiervoor Lieveheersbeestjes. Je kunt deze als larven kopen en zij zijn in staat om een enorme hoeveelheid zwarte bladluizen op te eten. Een andere mogelijkheid is bijvoorbeeld gaasvliegen en sluipwespen. Als je wilt zorgen dat deze insecten uit zichzelf in je tuin komen, zorg dan voor het aanplanten van dille, venkel, geraniums, lavendel, margrieten en goudsbloemen. Plant deze bijvoorbeeld tussen je tuinbonen, dan ziet het er gelijk nog een stuk gezelliger uit ook!
D. Wederom knoflookspray of uienspray
Alle soorten luizen hebben een grote hekel aan sterke geuren. Je ziet ze letterlijk in rijen vluchten op de geur van bijvoorbeeld knoflook. Zie voor het maken van deze knoflookspray of uienspray het artikel over meeldauw. Een andere optie is het gebruik van brandnetelgier. Dit maak je door een emmer te vullen met brandnetels en deze onder water te zetten. Na een week of 2-3 heb je een stinkende massa, wat zorgt voor meer stikstof in de grond, waardoor je mooi gezond, sterk groen blad krijgt. Echter doe dit niet te vaak, want te veel stikstof in je planten trekt ook weer zwarte luis aan.
E. Verwijder de door zwarte luis aangetaste bladeren of takken
Knip zwaar besmette takken of bladeren weg. Het doet misschien pijn om een mooi stuk plant te verwijderen, maar als het te veel is aangetast gaat het rotten, infecteert het de rest van de plant en gaat de verspreiding van de zwarte luis door. Wees dus niet te krenterig om te veel te sparen en meer oogst te verliezen of je buren te trakteren op een luizenplaag.
Waarschuwing bij zwarte luis
Je kunt zwarte luis verjagen, maar je kom er het hele seizoen niet meer van af. Vervelend, maar waar. Dit betekend dat als je het eenmaal heb gehad, dat je planten moet blijven controleren en preventief moet blijven behandelen, totdat je uit de grond hebt gehaald.
