Meeldauw is misschien wel vijand nummer 1 in de tuin. Helaas wordt het vaak niet herkend als schimmel, met als gevolg dat het al snel de hele omgeving aantast. Meeldauw is een schimmel die bestaat uit witte poeder die op bloemen, druiven en groenten als courgettes en pompoen gaat zitten. Nu kan het voor je courgettes niet zoveel kwaad, maar binnen de kortste keren is andere groente en fruit oneetbaar en schadelijk geworden. Deze schimmel leeft het hele jaar door, maar ontwikkelt zich het sterkst tussen de 18-20 graden.

Hoe herken je meeldauw?

De eerste planten die vaak meeldauw vertonen zijn courgette en goudsbloemen. Check van tevoren of het daadwerkelijk meeldauw is. Courgettes krijgen namelijk van nature witte vlekken. Meeldauw herken je door er met je vinger over te wrijven. Als dit als meel loskomt, is het meeldauw. Als het langere tijd op je planten zit (dan ben je al te laat) kan de meeldauw grijs worden, waardoor het bladroest lijkt te zijn. Je kunt het dan ook niet meer verwijderen. Laat deze parasitaire schimmelinfectie geen dag langer zitten. 1 nacht is voldoende om de omliggende tuinen aan te tasten.

Onderscheid echte meeldauw en valse meeldauw

Er zijn twee soorten meeldauw: echte meeldauw en valse meeldauw. Echte meeldauw bevindt zich altijd op de bovenzijde van het blad en kan uitbreiden naar de onderzijde. Valse meeldauw bevindt zich juist aan de onderzijde van het blad. Valse meeldauw is ook pluizig en kan paars van kleur worden. Dit maakt deze niet onschuldig, want is zelfs schadelijker dan de echte meeldauw. Het ontstaat voornamelijk in het voorjaar (omdat de schimmel kan overwinteren) en in het najaar. Het verschijnt doordat er sporen op het blad zitten en deze nat worden van opspattend water van de tuin. De huidmondjes slokken het vervuilde water op en infecteren de plant. Je kunt dit voorkomen door de onderste bladeren te verwijderen of je plant verder van de grond af te houden.

Welke planten zijn vatbaar voor Meeldauw?

Heel veel planten, bomen en bloemen zijn hier vatbaar voor, maar even een rijtje om juist heel erg alert op te zijn. Let op! Dit betekent niet dat het niet elders in je tuin voorkomt, maar het begint meestal bij deze planten:

Fruit

• Appelbomen
• Druiven
• Aardbeien

Groenten

• Courgette (nr 1)
• Pompoen (absolute nr 2)
• Tomaten
• Komkommer
• Sugarsnaps
• Snijbiet

Bloemen

• Goudsbloemen
• Rozen
• IJzerhard
• Bergamot
• Asters
• Ridderspoor
• Kamperfoelie
• Begonia
• Kaasjeskruid (Malve)

Preventie en meeldauw

Het is beter te voorkomen dat je meeldauw moet bestrijden, door het voor te zijn. Meeldauw is in principe een gebrek aan goed tuinieren!! Uiteraard niet omdat jij geen liefde heb voor je tuin en planten, maar door gebrek aan kennis. Dit kan je preventief doen of beter gezegd móét je doen in het belang van jouw en mijn tuin en oogst:

• Luchtcirculatie: Zorg dat er niet te veel blad op elkaar zit, waardoor de wind er niet tussendoor kan. De wind is namelijk nodig om de gevallen schimmelsporen op te pakken en weer weg te waaien naar natte gebieden. Knip overtollig blad tijdig weg. Zorg ook dat de planten niet te dicht op elkaar staan.
• Water: Je planten hebben regelmatig water nodig. Maar niet je bladeren. Het water moet via de wortels de plant bereiken. Planten die gevoelig zijn voor meeldauw, kunnen vaak slecht tegen nat blad. Zorg dus voor goede irrigatie. Zorg dat je bodem los is, zodat ook regen niet te veel opspat. Heb je hier hulp of advies bij nodig, vraag dit aan ervaren medetuinders!
• Zonlicht: Tot slot zijn meeldauwgevoelige planten (leuk scrabble woord) dol op zonlicht. Zorg dat deze planten altijd in de meest zonnige plaatsen van je tuin staan. Plaats ze nooit in een schaduwrijke omgeving, anders heb je het hele seizoen last van een schimmelplaag.
• Zwavelbloem: Meeldauw kan je voorkomen door te zorgen dat er meer zwavel in de bodem van je tuin zit. Strooi iedere 4 weken 1 gram zwavelbloem per vierkante meter tuinoppervlak. Je kunt dit bij ieder tuincentra krijgen. Maar dan betaal je wel de hoofdprijs. We kunnen dit ook gemeenschappelijk inkopen, waardoor je slechts 1/20e van de winkelprijs betaalt. Wees dus slim en werk samen.
• Mulchen: Meeldauw overleeft de winter. Door te mulchen voorkom je het grootste deel van het overspringen in de seizoenen.
• Tijdstip: Geef niet ’s avonds water! De planten gaan dan nat de nacht in en drogen niet op. Geef bij voorkeur ’s ochtend water, zodat verdamping zo snel mogelijk kan optreden.

Verwijder zwaar aangetaste planten

Meeldauw start eigenlijk altijd op de bladeren. Als je niet binnen 48 uur de schimmel verwijderd krijgt of dat deze het blad al ernstig heeft aangetast, knip dan het blad tot aan de hoofdstengel af. Als de stengel is aangetast moet je deze helaas verwijderen. Denk niet: O, dit is zonde van die mooie bloem of plant. Laat je dit zitten, dan gaat alles er aan. Niet alleen in jouw tuin, maar ook in die van je buren. Ook hierbij geldt: Bij twijfel, vraag advies!

Eenvoudige ecologische oplossingen

Om meeldauw aan te pakken, kan je zelf je mengseltjes maken om de planten mee te bespuiten. Hier zijn een paar natuurlijke sprays die goed werken:

Optie 1: Meeldauw bestrijden met Bakingsoda of Zuiveringszout

• Doe op elke liter water 1 eetlepel bakingsoda en 2 druppeltjes Dreft/afwasmiddel (gebruik Ecover, voor natuurlijke toepassing)
• Spuit de bladeren in met het mengsel. Hierdoor verandert de pH-waarde van de bladeren, waardoor de schimmel zijn voedingsbodem kwijt begint te raken.

Optie 2: Melk sproeisel om Meeldauw te verwijderen

• Meng 1 liter melk met 3 liter water. Gebruik bij voorkeur rauwe melk bij de boer vandaan en anders biologische vette melk. Uiteraard is supermarktmelk lekker goedkoop, maar het effect is echt beperkter
• Spuit daarna het mengsel uitsluitend bij zonnig weer! Dit kan even wat gaan stinken, omdat de melk binnen de kortste keren zuur gaat ruiken. De melk kapselt de schimmel in, remt hiermee de groei en versterkt te gelijk je bladeren. Deze behandeling heeft de voorkeur!

Optie 3: Knoflook of uienbehandeling bij meeldauw (Goed bij de eerste signalen)

• Pureer 3 tenen knoflook met een liter water en laat dit een nacht goed trekken. Zeef de knoflookresten uit het water en bespuit je planten hier goed mee. Het voordeel van deze behandeling is dat het ook helpt tegen luis en ander ongedierte. Knoflook bevat namelijk van nature een schimmelremmende stof.
• Heb je geen knoflook in huis, pureer dan een kleine ui. Het is iets minder effectief, maar doet ook zijn werk. Beter iets dan niets, zullen we maar denken.

Optie 4: Meeldauw bestrijden met olie (als het niet anders kan)

Heb je niets van het bovenstaande in huis of in je tuin, gebruik dan zonnebloemolie. Doe 20 ml zonnebloemolie op 1 liter water. Voordat je het op het bladspuit, schud iedere keer goed je fles, want olie en water scheiden van elkaar binnen een korte tijd.

Agressieve aanpak van Meeldauw

Wil je meeldauw echt hard aanpakken, combineer dan de methode van Zuiveringzout of Bakingsoda met melk. Menig professionele land- en tuinbouwer zweert bij deze methode. Laat de ervaring van de professionals vooral meewegen in je keuzes.

Stappenplan tegen Meeldauw

Stap 1: Voorbereiding (nu of aan het begin van het seizoen)

1. Controleer je planten zeer regelmatig
   • Kijk goed of je witte poeder of plekken op het blad en/of stengel ziet zitten
2. Snoei het weg
   • Verwijder oude of te aangetaste bladeren geheel
   • Gooi plantenresten met meeldauw in de vuilnisbak, niet in de compost of in de slootkant. Dit mag nooit meer in contact komen met de natuur.
3. Zorg voor luchtcirculatie
   • Zorg dat planten voldoende ver uit elkaar staan. Bladeren mogen elkaar niet raken.
   • Zorg dat de stengels en bladeren niet op de grond liggen.
   • Knip overdaad aan bladeren er uit, zodat de wind en de zon er tussen kan komen, om de plant te drogen en schimmels geen kans krijgen

---

Stap 2: Spray wekelijks je planten (of na regen in de zomer)

Dit lijkt misschien veel werk, maar kost je slechts enkele minuten. Kies de voor jouw meest effectieve spray en als je geen tijd hebt, ga dan voor de makkelijkste optie. Beter iets, dan niets!
Tip! Voeg een druppel afwasmiddel per liter toe aan je spray. Hierdoor blijft het beter hechten aan de bladeren.

1. Beste manier Bakingsoda met melk spray
   • Ingredienten:
     • 1 eetlepel zuiveringszout (zelfde als bakzout of bakingsoda)
     • 250 ml melk
     • 750 ml water
   • Spuit op alle bladeren aan de onderzijde in
2. De snelle of luie optie: Knoflook- of uienspray
   • Pureer 2 teentjes knoflook of een kleine ui met 250 ml water
   • Laat dit een nachtje trekken
   • Werkt goed bij vroege tekenen van meeldauw.

---

Stap 3: Onderhoud en controle (nadat het de eerste keer in je tuin voorkomt)

• Hoe vervelend ook: Check je planten 2–3 keer per week op nieuwe vlekken. Is dit je te veel werk, dan ben ik gewoon eerlijk: Dan kan je beter de planten uit je tuin verwijderen die ooit zijn aangetast!!
• Verwijder altijd onmiddelijk aangetaste bladeren. Zijn de stengels aangetast, knip deze weg, ook al is dit einde verhaal van jouw geliefde plant. We tuinieren namelijk met elkaar.
• Houd de bodem vochtig, maar niet drijfnat. Hoe tegenstrijdig het ook klinkt: Water veroorzaakt meeldauw, maar te droge grond breekt het afweersysteem van de plant af, waardoor het vatbaar wordt voor infectie van buitenaf.
• Tip: Graaf bloempotten in naast de wortels en vul deze met water, in plaats dat je de grond met een gieter nat maakt.

---

Stap 4: Jij bepaalt de toekomst!

• Kies meeldauwresistente plantensoorten waar mogelijk.
• Houd planten gezond: voeding en voldoende licht maken ze minder vatbaar.
• Vermijd teveel stikstofrijke mest; dat maakt bladeren kwetsbaarder.

Dit artikel maakt onderdeel uit van een reeks artikelen over ziektes en ongedierte in de tuin. Klik op de link voor meer informatie.